روش‌های تقسیم دنگ: هفت روش با مثال و راهنمای انتخاب روش مناسب

روش‌های اصلی تقسیم دنگ هفت تاست: مساوی، سهمی، درصدی، مبلغ ثابت، بر اساس مصرف، نفر-شب و نسبت درآمد. پرداخت نوبتی هم جایگزینی برای حساب دقیق است. روش منصفانه به موقعیت بستگی دارد: خرج‌هایی که همه به یک اندازه استفاده کرده‌اند مساوی، و خرج‌هایی که استفاده‌ی نابرابر داشته‌اند با یکی از روش‌های دیگر.

بحث بیشتر گروه‌ها سر دنگ این نیست که حساب غلط است؛ این است که روش تقسیم منصفانه به نظر نمی‌رسد. کسی که فقط سالاد خورده نمی‌خواهد پول استیک بدهد و کسی که یک شب کمتر مانده نمی‌خواهد اجاره‌ی کامل بدهد. فرمول پایه‌ی محاسبه را در راهنمای محاسبه دنگ آورده‌ایم. اینجا روی خود روش‌ها تمرکز می‌کنیم.

#۱. تقسیم مساوی

کل خرج بر تعداد نفرات تقسیم می‌شود. اجاره‌ی ویلای ۶ میلیونی بین چهار نفر یعنی هر نفر یک و نیم میلیون تومان. این روش سریع است، بحث کمی دارد و برای خرج‌هایی که همه به یک اندازه از آن استفاده کرده‌اند منصفانه است: اقامت، بنزین ماشینی که همه سوارش بوده‌اند، خرید مشترک سوپرمارکت.

ضعفش وقتی پیدا می‌شود که مصرف خیلی نابرابر است. اگر در یک گروه شش نفره دو نفر نوشیدنی‌های گران سفارش داده‌اند و بقیه آب خورده‌اند، تقسیم مساوی فاکتور منصفانه به نظر نمی‌رسد.

#۲. تقسیم سهمی

هر نفر یک وزن دارد و خرج به نسبت وزن‌ها تقسیم می‌شود. یک خانواده‌ی سه نفره در سفر دوستانه سه سهم دارد و هر مجرد یک سهم. اگر خرجی ۱٫۲ میلیون تومانی بین یک خانواده‌ی سه نفره و سه نفر مجرد تقسیم شود، جمع سهم‌ها شش است و هر سهم ۲۰۰ هزار تومان: خانواده ۶۰۰ هزار و هر مجرد ۲۰۰ هزار تومان.

وزن را می‌شود برای بچه‌ها نصف گذاشت، یا برای کسی که اتاق جدا گرفته بیشتر. این روش برای خانواده‌ها و گروه‌های ترکیبی بهترین است، به شرطی که وزن‌ها قبل از خرج توافق شوند.

#۳. تقسیم درصدی

هر نفر درصد مشخصی از خرج را می‌دهد، مثلاً ۴۰ و ۶۰ درصد. درصدی در اصل همان سهمی است با عدد متفاوت، ولی برای بعضی موقعیت‌ها طبیعی‌تر است: دو شریک که سهم نابرابر در یک کار دارند، یا هم‌خانه‌هایی که اتاق‌هایشان اندازه‌ی متفاوت دارد و اجاره را ۵۵ و ۴۵ تقسیم می‌کنند.

#۴. مبلغ ثابت

سهم بعضی از افراد یک عدد مشخص است و بقیه‌ی خرج بین بقیه تقسیم می‌شود. مثلاً در خرید هدیه‌ی تولد ۳ میلیونی، یکی از دوستان از قبل گفته فقط ۳۰۰ هزار تومان می‌تواند بدهد. ۲٫۷ میلیون باقی‌مانده بین بقیه تقسیم می‌شود. این روش وقتی به کار می‌آید که کسی سقف مشخصی دارد یا سهمش از قبل معلوم است.

#۵. بر اساس مصرف یا آیتمی

هر نفر دقیقاً هزینه‌ی چیزی را می‌دهد که مصرف کرده. در رستوران یعنی غذای هر نفر جدا. اگر پیش‌غذا یا نوشیدنی مشترک باشد، معمولاً با تقسیم مساوی ترکیب می‌شود: غذای اصلی آیتمی، خرج‌های وسط میز مساوی. دقیق‌ترین روش است ولی ثبت بیشتری می‌خواهد.

#۶. نفر-شب

برای اقامت در سفرهایی که همه همه‌ی شب‌ها نیستند. شب‌های حضور همه جمع زده می‌شود، اجاره بر این عدد تقسیم می‌شود و هر نفر به اندازه‌ی شب‌هایش می‌پردازد. ویلای سه‌شبه‌ی ۹ میلیونی که چهار نفر سه شب و یک نفر دو شب در آن بوده‌اند، ۱۴ نفر-شب دارد؛ هر نفر-شب حدود ۶۴۳ هزار تومان است. همین منطق برای اجاره‌ی ماشین روزانه هم کار می‌کند: «نفر-روز».

#۷. نسبت درآمد

بیشتر برای زوج‌ها و گاهی هم‌خانه‌هایی که درآمدشان فاصله‌ی زیادی دارد. خرج‌های مشترک خانه به نسبت درآمد تقسیم می‌شود. اگر یکی ماهی ۴۰ میلیون و دیگری ۲۰ میلیون تومان درآمد دارد، خرج‌ها را دو سوم و یک سوم تقسیم می‌کنند. این روش منصفانه است ولی فقط وقتی کار می‌کند که هر دو طرف با شفافیت درباره‌ی درآمد راحت باشند.

#پرداخت نوبتی: جایگزین حساب دقیق

در گروه‌هایی که مرتب با هم بیرون می‌روند، بعضی‌ها اصلاً حساب نمی‌کنند: هر بار یک نفر کل حساب را می‌دهد و نوبت می‌چرخد. این روش ساده و بی‌دردسر است و حس مهمان کردن را هم نگه می‌دارد. ولی فقط وقتی منصفانه است که خرج‌ها تقریباً هم‌اندازه باشند و همه مرتب بیایند. اگر نوبت یک نفر به شام گران و نوبت دیگری به یک قهوه رسید، یا کسی چند بار نیامد، حساب کج می‌شود.

#جدول مقایسه‌ی روش‌های تقسیم دنگ

مقایسه‌ی هفت روش

• مساوی | سرعت: خیلی بالا | دقت: پایین برای مصرف نابرابر | بهترین کاربرد: اقامت، بنزین، خرید مشترک
• سهمی | سرعت: متوسط | دقت: بالا اگر وزن‌ها درست باشد | بهترین کاربرد: خانواده‌ها، گروه‌های ترکیبی
• درصدی | سرعت: متوسط | دقت: بالا | بهترین کاربرد: اجاره‌ی اتاق‌های نابرابر، شراکت
• مبلغ ثابت | سرعت: بالا | دقت: به توافق بستگی دارد | بهترین کاربرد: هدیه‌ی جمعی، کسی با سقف بودجه
• بر اساس مصرف | سرعت: پایین | دقت: خیلی بالا | بهترین کاربرد: رستوران، خرید شخصی
• نفر-شب | سرعت: متوسط | دقت: بالا | بهترین کاربرد: اقامت با حضور نابرابر
• نسبت درآمد | سرعت: بالا بعد از توافق | دقت: منصفانه از نظر توان مالی | بهترین کاربرد: زوج‌ها، خرج‌های ثابت خانه

#برای هر موقعیت کدام روش؟

• سفر دوستانه‌ی چندروزه: اقامت و بنزین مساوی یا نفر-شب، غذا مساوی، تفریح فقط بین شرکت‌کننده‌ها.
• شام رستوران: غذای اصلی بر اساس مصرف، پیش‌غذا و نوشیدنی مشترک و انعام مساوی.
• سفر با خانواده‌ها: سهمی، با وزن کمتر برای بچه‌ها.
• هم‌خانه‌ها: اجاره درصدی بر اساس اندازه‌ی اتاق، قبض‌ها مساوی، خرید سوپرمارکت مساوی یا آیتمی.
• زوج‌ها: مساوی یا نسبت درآمد، بسته به ترجیح دو طرف.
• هدیه‌ی جمعی: مساوی یا مبلغ ثابت برای کسانی که سقف دارند.
• دورهمی‌های هفتگی: پرداخت نوبتی یا حساب جاری که ماهی یک بار تسویه می‌شود.

#اشتباه‌های رایج در انتخاب روش

• عوض کردن روش وسط حساب. اگر نیمی از خرج‌ها مساوی ثبت شده و ناگهان یکی پیشنهاد آیتمی بدهد، بقیه حس می‌کنند قاعده به نفع یک نفر تغییر کرده است.
• دقت بیش از اندازه. حساب آیتمی یک چای و دو بیسکویت، از خود مبلغ گران‌تر تمام می‌شود. برای خرج‌های کوچک، مساوی کافی است.
• وزن‌های گفته‌نشده. اگر قرار است زوج‌ها یا بچه‌ها سهم متفاوتی داشته باشند و این از قبل گفته نشده باشد، سر حساب به بحث شخصی تبدیل می‌شود.
• فراموش کردن کسانی که از یک خرج استفاده نکرده‌اند. تقسیم مساوی بلیت تله‌کابین بین کل گروه، در حالی که دو نفر در ماشین مانده‌اند، رایج‌ترین خطای سفرهاست.

#روش را کی و چطور توافق کنیم؟

روش تقسیم را قبل از خرج بگویید. وقتی فاکتور روی میز است، هر پیشنهادی برای تغییر روش به نفع پیشنهاددهنده به نظر می‌رسد، حتی اگر منصفانه باشد. یک پیام کوتاه در گروه قبل از سفر کافی است: «اقامت و بنزین مساوی، غذا مساوی، تفریح‌ها هر کی رفت.» اگر وسط سفر موقعیت تازه‌ای پیش آمد، قبل از پرداخت درباره‌اش حرف بزنید. برای سفرها، راهنمای محاسبه دنگ سفر مثال کاملی از ترکیب این روش‌ها دارد.

تقسیم به نسبت درآمد را با مثال عددی در حساب مالی با پارتنر آورده‌ایم و تقسیم اجاره بر اساس اندازه‌ی اتاق را در مدیریت هزینه با هم‌خانه توضیح داده‌ایم.

#تورآن کدام روش‌ها را پشتیبانی می‌کند؟

در اپ تورآن، هر خرج را می‌شود مساوی، درصدی، سهمی یا با مبلغ ثابت تقسیم کرد و برای هر خرج فقط افرادی را انتخاب کرد که در آن سهم دارند. با همین امکانات، روش‌های آیتمی و نفر-شب هم قابل اجراست: غذای هر نفر را با مبلغ ثابت ثبت می‌کنید و اقامت را سهمی بر اساس تعداد شب‌ها. تورآن آخر کار همه‌ی این‌ها را جمع می‌زند، بدهی‌ها را خالص می‌کند و کوتاه‌ترین راه تسویه را نشان می‌دهد.

#جمع‌بندی

هیچ روش تقسیمی برای همه‌ی خرج‌ها منصفانه نیست. خرج‌های مشترک را مساوی، مصرف نابرابر را آیتمی، خانواده‌ها را سهمی و اقامت با حضور نابرابر را نفر-شب حساب کنید و روش را قبل از خرج بگویید. اگر می‌خواهید چند روش را بی‌دردسر در یک حساب ترکیب کنید، اپ تورآن این کار را برای هر خرج جدا انجام می‌دهد.